( 1 ) . Solanum melongena L . ؛ ابو منصور ، 55 ؛ ابن سينا ، 100 ؛ غافقى ، 133 ؛ عيسى ، 16 171 . ( 2 ) . نسخهء الف : يبروحى ، نسخهء پ : يبروحا ، قس . Low , Pf . ، 188 . مهرگياه نيز يبروحا ناميده مىشود . نك . شمارهء 1110 . شايان توجه است كه كلمهء عربى « مغد » نيز به معناى هم « بادنجان » است و هم « مهرگياه » ، نك . شمارهء 950 ؛ Lane ، 2726 . ( 3 ) . نسخهء الف : يبروحى دشتيا ، بايد خواند يبروحى دشينا ، قس . III , Low ، 377 . ( 4 ) . يعنى حمزه مىپندارد كه اين واژه فارسى است و از « باد » و « گان » ( جان ) ساخته شده است . ( 5 ) . المعد . ( 6 ) . يعنى المغد ، قس . Lane ، 2726 . ( 7 ) . تخرج جداء كالموز بايد خواند يخرج جراء كالموز ( لسان العرب ، III ، 408 : يخرج جرأ مثل جرأ الموز ) ، « جرأ » جمع « جرو » - ميوه‌هاى ريز و نارس انار و گياهان نظير آن . دربارهء « موز » نك . شمارهء 1023 . ( 8 ) . يحمر ، لسان العرب ، III ، 408 و تاج العروس ، II ، 504 اشتباها يخضر « سبز مىشوند » ؛ درستى حدس لن تأييد مىشود ( نك . Lane ، 2726 ) . ( 9 ) . البارنجة ، طبق ابو حنيفه ، 79 - اين نارگيل است ؛ I , Vullers ، 165 : بادنج . ( 10 ) . الانب ، قس . ابو حنيفه ، 30 ؛ لسان العرب ، I ، 217 ؛ I , Vullers ، 123 . ( 11 ) . الانب الهندى - انبه ، نك . شمارهء 102 . ( 12 ) . الكهكب قس . Lane ، 2635 . ( 13 ) . الحدق ، قس . ابو حنيفه ، 115 و 290 ؛ Lane ، 532 . حدق را همچون Solanum cordatum Forsk . تعريف مىكنند ؛ ابو حنيفه ، فرهنگ ، 28 ؛ بيطار ، 649 . ( 14 ) . أنّه الوغد على طينته ، وغد - « پست ، برده » - يكى از نام‌هاى بادنجان است ؛ ابو حنيفه ، 115 ؛ Lane ، 2654 . ( 15 ) . بوران بنت ابرويز - پوراندخت ، دختر خسرو پرويز ساسانى ( 590 - 628 ) . خوراكى كه بيرونى در اينجا به آن اشاره مىكند ، « بورانى » ناميده مىشود و عبارت است از بادنجان سرخ شده با ماست ؛ I , Vullers ، 274 . نيز نك . I , Dozy ، 126 . ( 16 ) . نسخه‌هاى الف و ب : قمعا بكيمخت ، نسخهء پ : قمعت بكيمخت . كيمخت - چرم ساغرى ، پوست زبر ، II , Dozy ، 506 ؛ II , Vullers ، 938 . 128 . باشيون و باخيون 1 اين سعلة 2 است و ازآن‌رو [ چنين ناميده مىشود ] كه سرفه 3 را آرام مىكند .